Kinh tế TP.HCM 9 tháng đầu năm 2026: Thành quả trong khó khăn

9 tháng đầu năm 2026, kinh tế – xã hội TP.HCM đạt nhiều kết quả tích cực trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động, doanh nghiệp chịu nhiều áp lực trong và ngoài nước, TP phải đồng thời giải quyết những nhiệm vụ lớn về tổ chức bộ máy, quy hoạch, hạ tầng, đầu tư… Đà tăng trưởng ngày càng tích cực, nhiều nguồn lực được khơi thông, các chính sách chăm lo đời sống người dân được nhân rộng. Những kết quả đó có đóng góp quan trọng của cộng đồng doanh nghiệp, người dân và sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung của Thành ủy, sự điều hành quyết liệt của chính quyền TP.

Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ ngày 1/10/2026 mở thêm cơ hội lớn. Với sự chủ động lớn hơn, TP có thẩm quyền giải quyết những hạn chế đã kéo dài nhiều năm, tổ chức lại không gian, huy động thêm nguồn lực để phát triển.

1. Thành tựu kinh tế – xã hội và những dấu ấn trong lãnh đạo, điều hành

Kinh tế tăng tốc, các động lực chủ yếu tiếp tục được củng cố. GRDP quý III tăng 9,86%, đưa mức tăng 9 tháng lên 9,06%. Nếu loại trừ dầu khí, mức tăng tương ứng đạt 10,08% và 9,16%. Khu vực dịch vụ quý III tăng 9,95%, đóng góp hơn một nửa vào tăng trưởng GRDP của quý.

Đáng chú ý là sự hỗ trợ giữa các hoạt động sản xuất, lưu thông hàng hóa và dịch vụ. Chỉ số sản xuất công nghiệp 9 tháng ước tăng 11,1%. Tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,8%. Đặc biệt, doanh thu du lịch tăng đến 43,4%. Những kết quả này cho thấy TP tiếp tục phát huy lợi thế của một trung tâm kinh tế lớn, có mạng lưới sản xuất, thương mại và dịch vụ đa dạng.

Từ góc độ phát triển, lợi thế quan trọng của TP.HCM là ở khả năng kết nối các hoạt động này. Sản xuất mở rộng tạo nhu cầu vận tải, tài chính và dịch vụ chuyên môn, thương mại và du lịch tạo thị trường cho doanh nghiệp, còn hạ tầng cải thiện giúp giảm chi phí của cả hệ thống. Đây là cơ sở để TP nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và tạo thêm giá trị gia tăng trong những năm tới.

Nguồn lực tài chính và đầu tư có chuyển biến tích cực. Thu ngân sách trên địa bàn đạt hơn 670.000 tỷ đồng, dự kiến giải ngân đầu tư công đến hết tháng 9 khoảng 103.319 tỷ đồng, tương đương 70% kế hoạch. Riêng Khu Công nghệ cao thu hút 1,23 tỷ USD vốn đầu tư cấp mới trong 9 tháng, đạt 87,9% kế hoạch năm. Các kết quả này tạo thêm điều kiện để TP triển khai các dự án cơ sở hạ tầng và phát triển những hoạt động có hàm lượng công nghệ cao.

Một dấu ấn rõ nét trong điều hành là tập trung giải quyết các dự án tồn đọng. TP kiện toàn Tổ công tác đặc biệt do Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Văn Được làm Tổ trưởng, trực tiếp chỉ đạo xử lý những vướng mắc kéo dài. Cách tổ chức này tạo đầu mối đủ thẩm quyền để phối hợp các cơ quan và xem xét những vấn đề phức tạp. Theo báo cáo, TP đã hoàn thành tháo gỡ khó khăn cho 233 trong tổng số 921 dự án tồn đọng.

Việc tháo gỡ vướng mắc được gắn với trách nhiệm triển khai của doanh nghiệp. Chủ tịch UBND TP yêu cầu các chủ đầu tư hoàn thiện thủ tục, bố trí nguồn lực, thực hiện nghĩa vụ tài chính, sớm đưa dự án vào vận hành. Những doanh nghiệp tiếp tục chây ì sẽ bị đưa ra khỏi danh sách ưu tiên hỗ trợ và xem xét thu hồi dự án theo quy định. Đây là cách làm có ý nghĩa thiết thực, bởi nguồn lực được giải phóng chỉ tạo giá trị khi công trình tiếp tục triển khai và phục vụ nền kinh tế.

Sự chủ động chuẩn bị thực thi thể chế mới là một dấu ấn quan trọng khác. Ngay tại hội nghị ngày 26/8, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang yêu cầu các cơ quan xác định rõ quyền hạn được trao, sản phẩm phải tạo ra và trách nhiệm khi thực hiện không hiệu quả, đồng thời yêu cầu chấm dứt tình trạng văn bản xin ý kiến luân chuyển lòng vòng giữa các sở, ngành. Ngày 22/9, HĐND TP đã thông qua 25 nghị quyết cụ thể hóa Luật Phát triển đô thị.

Điều này cho thấy tinh thần khẩn trương, tích cực của chính quyền trong việc chuẩn bị các điều kiện triển khai ngay khi cơ chế mới được ban hành nhằm sớm tạo đột phá. Cụ thể hơn là xác lập trách nhiệm của các cơ quan liên quan nhằm giải quyết công việc, rút ngắn thời gian chờ đợi của doanh nghiệp và người dân.

Trong áp lực hoàn thành các mục tiêu lớn, lãnh đạo TP vẫn nhấn mạnh những nguyên tắc phát triển lâu dài. Tại Hội nghị Thành ủy ngày 22/9, Bí thư Trần Lưu Quang yêu cầu rà soát nguồn thu nhưng không tận thu, tạo môi trường để doanh nghiệp hoạt động có lợi nhuận và đóng góp ngân sách bền vững. Đối với nguồn thu từ đất, ông lưu ý phải đánh giá thị trường, tránh đấu giá bằng mọi giá. Chỉ đạo này thể hiện sự cân nhắc đầy đủ giữa yêu cầu ngân sách trước mắt với sức khỏe doanh nghiệp và giá trị tài sản công.

Các chính sách xã hội được triển khai cùng với nhiệm vụ phát triển kinh tế. TP thực hiện hỗ trợ bảo hiểm y tế cho trẻ em dưới 18 tuổi và người trên 65 tuổi, chăm lo bệnh nhân chạy thận, trẻ em mắc ung thư, người nghèo và triển khai cho mượn sách giáo khoa. Trong giao thông, chính sách miễn phí xe buýt được kết hợp với cải thiện hạ tầng và chất lượng phục vụ. Tại buổi tiếp xúc cử tri ngày 24/9, Bí thư Thành ủy cho biết lượng hành khách xe buýt tăng 49% so với cùng kỳ.

Đây là những cách làm trực tiếp nhằm giảm chi phí thiết yếu của người dân. Với một đô thị hơn 14 triệu dân, thu nhập và chất lượng sống chịu ảnh hưởng đáng kể bởi chi phí chữa bệnh, học tập và đi lại. Chăm lo tốt các nhu cầu này cũng giúp người lao động yên tâm làm việc, doanh nghiệp ổn định nhân lực và TP tăng sức hấp dẫn, hướng đến trở thành một siêu đô thị đáng sống hơn.

2. Những khó khăn, thách thức cần tập trung giải quyết

Sức khỏe doanh nghiệp còn phân hóa. Số liệu cho thấy doanh nghiệp thành lập mới tiếp tục tăng nhưng số DN giải thể tăng rất cao và số tạm ngừng hoạt động cũng tăng. Vì vậy, mức tăng trưởng chung chưa phản ánh đầy đủ tình trạng của từng nhóm doanh nghiệp. Các khảo sát cho thấy áp lực về tiếp cận thị trường, tìm kiếm và duy trì đơn hàng, chi phí, dòng tiền và thủ tục cần được nhận diện cụ thể để có biện pháp hỗ trợ phù hợp.

Khoảng cách tới các mục tiêu cả năm vẫn lớn. Thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng trên 10%, thu ngân sách trên 1 triệu tỷ đồng và giải ngân toàn bộ kế hoạch đầu tư công. Trong khi đó, đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư vẫn là những trở ngại cần xử lý. Thời gian còn lại của năm 2026 không còn nhiều đòi hỏi phải tập trung vào những công việc có khả năng tạo ra kết quả thực tế, bảo đảm chất lượng công trình và hiệu quả sử dụng vốn.

Khả năng hấp thụ nguồn lực là một thách thức lớn. Thu hút đầu tư tạo triển vọng, nhưng năng lực sản xuất chỉ hình thành khi dự án có mặt bằng, hạ tầng, điện, nhân lực và hoàn tất thủ tục pháp lý. Nếu các điều kiện này không theo kịp, TP có thể có thêm nhiều dự án mới đăng ký, nhiều cam kết đầu tư hơn nhưng vẫn chậm triển khai, chậm giải ngân.

Quy mô địa bàn rộng hơn làm tăng yêu cầu phối hợp và năng lực quản trị. Công nghiệp, cảng biển, giao thông, nhà ở và dịch vụ công phải được tổ chức trong một hệ thống thống nhất. Những quyết định riêng lẻ có thể làm tăng áp lực cho khu vực khác hoặc phát sinh đầu tư trùng lặp. Lãnh đạo TP cần xác định thứ tự ưu tiên và giải quyết những vấn đề vượt khỏi phạm vi một sở, ngành.

Chi phí sống và chất lượng đô thị ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh. Nhà ở, thời gian đi lại, môi trường và khả năng tiếp cận dịch vụ công tác động đến thu nhập thực tế của người lao động. Nếu các vấn đề này chậm được cải thiện, TP sẽ gặp khó khăn trong giữ chân nhân lực và nâng cao năng suất lao động.

3. Cơ hội phát triển, đặc biệt từ Luật Phát triển đô thị

Luật Phát triển đô thị trao quyền chủ động cho TP trong việc huy động và phân bổ nguồn lực. Thống kê cho thấy Luật trao thẩm quyền đối với 240 nội dung, dự kiến được cụ thể hóa bằng 105 văn bản thuộc thẩm quyền TP.

Cơ hội trước hết là giảm thời gian và chi phí ra quyết định. Thẩm quyền rõ hơn giúp TP xử lý công việc sát thực tiễn hơn, đồng thời hạn chế các khâu phối hợp kéo dài. Hiệu quả của cơ chế phân cấp, phân quyền sẽ thể hiện qua việc các dự án được triển khai sớm thế nào, tài sản được khai thác, sử dụng hiệu quả đến đâu, và doanh nghiệp có giảm bớt chi phí hay không.

Cơ hội tiếp theo là kết nối các lợi thế thành chuỗi hoạt động có giá trị cao. Luật tạo cơ chế phát triển FTZ, khu logistics tích hợp và kết nối với IFC, cảng biển, khu công nghệ cao. TP có thể phát triển thêm dịch vụ tài trợ thương mại, bảo hiểm, thanh toán và quản lý rủi ro gắn với hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu. Đây là hướng khai thác thị trường thực đang có để tạo thêm giá trị.

Phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng mở ra cơ hội giải quyết đồng thời nhiều vấn đề. Các nội dung TP đang cụ thể hóa bao gồm TOD, không gian ngầm, đất đai và tài sản công. Tổ chức nhà ở, việc làm và dịch vụ quanh các đầu mối giao thông có thể giảm nhu cầu đi lại xa, nâng hiệu quả đầu tư hạ tầng và tạo nguồn lực tái đầu tư.

Thành phố cũng có điều kiện chủ động hơn trong phát triển công nghệ cao. Điều 32 của Luật tạo cơ sở xây dựng cơ chế thu hút đầu tư vào công nghệ chiến lược, nghiên cứu và phát triển, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng số. Cơ hội cần được khai thác có chọn lọc, phù hợp với năng lực nhân lực, doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu trên địa bàn.

Quyền chủ động lớn hơn cũng làm rõ hơn vai trò của lãnh đạo. TP cần chọn đúng ưu tiên, bảo đảm tính nhất quán trong quyết định và tạo niềm tin vào việc thực hiện cam kết. Đây là điều kiện để TP huy động được nguồn lực dài hạn.

4. Một số đề xuất trọng tâm trong giai đoạn tới

Thứ nhất, tập trung chỉ đạo thực thi Luật Phát triển đô thị bằng một số kết quả ưu tiên. Chọn những nội dung có thể sớm giải quyết hạn chế lớn về đầu tư, đất đai, TOD, tài sản công, công nghệ cao… Mỗi nhiệm vụ phải rõ người chịu trách nhiệm, thời hạn và kết quả đối với doanh nghiệp, người dân.

Thứ hai, duy trì cơ chế chỉ đạo trực tiếp đối với những việc khó, liên ngành và kéo dài. Các dự án tồn đọng cần được xử lý đến bước đủ điều kiện tiếp tục triển khai. Sau mỗi kết luận phải kiểm tra kết quả, xác định nguyên nhân chậm và xử lý trách nhiệm, vấn đề nào vượt thẩm quyền cần được tổng hợp thành phương án kiến nghị cụ thể với Trung ương hoặc vận dụng Luật Phát triển đô thị để giải quyết.

Thứ ba, tập trung nguồn lực vào các kết nối có sức lan tỏa lớn. Ưu tiên dự án giảm chi phí vận tải, kết nối khu sản xuất với cảng biển, giảm thời gian đi lại và mở thêm cơ hội đầu tư tư nhân. Phát triển giao thông cần được chuẩn bị đồng bộ với phát triển nhà ở, điện, nước, trường học và y tế tại các khu vực phát triển mới.

Thứ tư, củng cố sức khỏe doanh nghiệp và nền tảng thu ngân sách. Theo dõi sát các nhóm doanh nghiệp gặp khó khăn, xử lý những vướng mắc về thanh toán, vốn, mặt bằng và thủ tục. Tiếp tục giữ nguyên tắc nuôi dưỡng nguồn thu, khai thác tài sản công hiệu quả và bảo đảm môi trường kinh doanh ổn định.

Thứ năm, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ để sử dụng hiệu quả quyền hạn mới. Bố trí cán bộ phù hợp với vị trí có khối lượng công việc lớn, hỗ trợ chuyên môn cho cấp cơ sở, đánh giá bằng kết quả và phản hồi của người dân, doanh nghiệp. Kịp thời ghi nhận người làm được việc, bảo vệ cán bộ chủ động trong công việc vì lợi ích chung và xử lý tình trạng né tránh trách nhiệm.

Thứ sáu, tiếp tục đặt đời sống người dân vào trung tâm các quyết định phát triển. Ưu tiên nhà ở phù hợp khả năng chi trả gần nơi làm việc, giao thông công cộng thuận tiện và dịch vụ thiết yếu tại các khu vực đông lao động. Với các dự án lớn, cần bảo đảm quyền lợi về chỗ ở, sinh kế và tiếp cận dịch vụ; duy trì đối thoại và kiểm tra việc thực hiện cam kết.

Những thành quả 9 tháng đầu năm tạo nền tảng tích cực cho TP.HCM. Dấu ấn lãnh đạo trong giai đoạn tới sẽ được thể hiện rõ hơn nữa qua khả năng đưa các nguồn lực bị ách tắc vào khai thác, giải quyết các vấn đề phát triển đô thị, cải thiện thiết thực đời sống người dân TP mang tên Bác./.